آموزگاران

بادام زمینی چگونه گیاهی است؟

بادام زميني محصولي است كه در مناطق حاره و در مناطق معتدل زمين قابل كشت و كار است و هدف اصلي از كاشت آن در جهان استحصال روغن است. ولي متأسفانه در ايران 95% از موارد كشت و كار آن به منظور توليد آجيل انجام مي شود. منشأ اين گياه آمريكاي جنوبي است و از آن جا به آفريقا و ساير كشورهاي آسيايي گسترش يافته است.

بادام زميني گياهي از تيره بقولات يا لگومينوز است و حدود سه الي 5/6 ماه كشت آن زمين را اشغال مي كند. اين گياه داراي يك ساقه مركزي كركدار است كه داراي انشعابات جانبي فراواني است. طول ساقه آن بين 30 تا 80 سانتي متر است و ساقه هاي جانبي حول ساقه اصلي منشعب مي شود. بادام زميني داراي ريشه مستقيم و اوليه است كه تا عمق 50 تا 100 سانتي متر در خاك فرو مي رود. سپس ريشه هاي جانبي آن شروع به رشد مي كند. برگ ها در بادام زميني پنجه اي و شامل دو برگچه پوشيده از كرك است. گاهي اوقات برگچه پنجمي در انتهاي يك دمبرگ طويل ديده مي شود. گل ها به رنگ زرد و كوچك بوده و به صورت منفرد و يا دستجات دو الي چهارتايي در زاويه داخلي برگ ها وجود دارد.

گل دهي حدود يك الي 5/1 ماه پس از سبز شدن آغاز شده و تا دو الي سه ماه ادامه مي يابد. تعداد گل هاي توليدي زياد اما كمتر از 15 الي 20 درصد آن به صورت غلاف و نيام رشد مي كند. ريزش گل ها در آغاز زياد است و حدود يك سوم نيام ها نيز از بين مي رود.

بذر بعضي از ارقام بادام زميني داراي دوره خواب dormancy است.

دانه ها هنگام رسيدن غني از روغن هستند. وزن هزار دانه متفاوت است و بين 10 تا 350 گرم است. ارقام زودرس داراي وزن هزاردانه كمتر و ارقام ديررس وزن هزار دانه بيشتر و اندازه درشت تر هستند.

خاك براي كشت بادام زميني بايد از بافت سبك برخوردار باشد. در مرحله داشت بايد دست كم دو الي سه بار عمليات خاكپا را انجام داد. يعني خاك اطراف بوته را به هم بزنيم و اجازه سله بستن (ترک بستن) به خاك را ندهيم. زماني مبادرت به كشت بادام زميني نماييم كه درجه حرارت هوا حدود 14 الي 15 درجه باشد و عمق كاشت را هفت تا هشت سانتي متر و نهايتاً ده سانتي متر در نظر بگيريم.

ارقام مختلف بادام زميني به سه دسته تقسيم مي شوند كه عبارتند از:

1-بوته اي يا ايستا

2-خزنده

3-بوته هاي خرنده

فاصله بين رديف ها را براي ارقام بوته اي حدود 50 تا 60 سانتي متر، ارقام خزنده 70 تا 95 سانتي متر و ارقام بوته اي خزنده حدود 75 سانتي متر در نظر مي گيرند. همچنين فاصله بين دو بوته روي رديف براي ارقام بوته اي 15 تا 20 سانتي متر و ارقام خزنده را حدود 30 سانتي متر در نظر مي گيرند.

بادام زميني  بعد از هر كشتي مي تواند كاشته شود. فقط نبايد با محصول قبلي داراي بيماري مشترك باشد. بعد از بادام زميني مي توانيم مبادرت به كشت محصولاتي مانند سورگوم (نوعی گیاه علوفه ای)، نخود و گندم كنيم.

بادام زميني گياهي است كه با كوتاه شدن روز به گل مي رود (بادام زمینی گیاهی روزکوتاه است و برایش بهتر است که میزان آفتاب دیدنش کم باشد).

در كشت بادام زميني ما مجاز به استفاده از كود حيواني نيستيم. به دليل اين كه كود حيواني داراي مواد آلي زيادي است و رنگ غلاف ها را بدرنگ مي كند. در كشت بادام زميني يك مقدار فسفر و ازت به كار مي بريم كه ميزان آن به آزمايشات خاكشناسي بستگي دارد.

آفات و امراض بادام زميني

از آفات و امراض بادام زميني مي توان به كرم غوزه پنبه، پروانه كارادرينا، كرم مفتولي ريشه، زنجيره باقلا و بيماري لکه برگي بادام زميني كه به وسيله قارچي به نام سرکوسپورا ايجاد مي شود، بيماري فوزادريوم، پوسيدگي پايه تخمدان وساقه اشاره كرد.

مقدار بذر مورد نياز 60 تا 100 كيلوگرم در هكتار توصيه شده. درجه حرارت مناسب براي رشد 25 تا 35 درجه قابل توصيه است.

در زمان رسيدن، رنگ بوته غلاف، شيري متمايل به آجري رنگ شده و بايد توجه داشته باشيم كه گياه به اندازه كافي رشد كرده باشد و غلاف هايش رشد خود را تكميل كرده و رنگ برگ ها از سبزي به زردي از طرف قاعده گياه تغيير كرده باشد.

دانه بادام زميني داراي 30 تا 50 درصد روغن و 25 درصد پروتئين است. همچنين دانه از نظر فسفر و ويتامين هاي گروه B غني است .

محمد مهدي عفيفي    کارشناس کشاورزی